مصطفى النوراني الاردبيلي
330
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
گرد خشك ريزوم زنبق عطسهآور است و ترشحات آب دهان را افزايش مىدهد . ضماد گرم و برگهاى تازه زنبق جهت رفع تومورها ، سوختگىها ، بواسير و سوداء بر روى عضو اثر داده مىشود . محل رويش : در نواحى شمالى ، گرگان ، موستانهاى قزوين ، لرستان ، كرمان ، در مغرب ايران ، رزاب در قصرشيرين در ارتفاعات 900 مترى ، در كنار جاده واقع در 2 كيلومترى رشت به قزوين است . * زنبور مشخصات : زنبور حشرهاى است از راسته نازك بالان كه داراى چهار بال نازك است . زنبوران معمولًا بهطور اجتماع با تشكيلات منظم زندگى مىكنند . حشرهاى است اجتماعى در بعضى امكنه به تعداد 30 تا 40 هزار در يك جا و به كمك هم زندگى مىكنند . در هر اجتماع زنبور عسل يك زنبور ماده موسوم به ملكه يا شاهنگ وجود دارد ملكه نيز به 4 تا 5 سال عمر مىكند . زنبور انگبين ، منگ انگبين ، نحل . « 1 » زنبور عسل به عربى نحل و به هندى شهدكى مكهى نامند و ماهيت آن معروف است . پوست زنبور عسل مانند مار عوض مىشود و آوازهاى خوش را دوست مىدارد . مزاج آن گرم و خشك در سوم است . چون بچه آن را كه هنوز پر درنياورده باشد در سايه خشك كنند و يك درم آن را با فالوده آرد گندم كه آرد ده مثقال و شكر 5 مثقال باشد بنوشند در اندك مدت بدن را فربه مىگرداند و مجرب گفتهاند و طلاى رطوبت آن رافع درد گزيدن زنبور و محلل ورم آن است . « 2 »
--> ( 1 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 2 ، ص 1750 . ( 2 ) - محيط اعظم ، ج 4 ، ص 100 ؛ تحفه حكيم مؤمن ، ص 255 .